• Helft van de Belgen bereid om naar buurlanden te trekken voor goedkopere wijn en sterkedrank
  • 63% van de grensshoppers zou stoppen met het kopen van alcohol in het buitenland bij een accijnsdaling
  • 71 procent vindt accijnzen geen nuttig middel voor alcoholpreventie

Maar liefst 33 procent van de Belgen steekt wel eens de grens over om goedkopere alcoholische dranken in te slaan. Dat blijkt uit onderzoek van iVOX en Vinum Et Spiritus, de Belgische federatie van de sector wijn en gedistilleerde dranken. De enquête bij duizend landgenoten wijst ook uit dat het draagvlak voor de accijnsverhoging als preventiemiddel heel klein is.  Eerder wees het meest recente WHO-rapport ook al uit dat de Belg zelfs meer alcohol consumeert dan voorheen. De inzet van verhoogde accijnzen als preventiemiddel tegen alcoholmisbruik heeft dus niet het gewenste effect bereikt.

In 2015 verhoogde de Belgische overheid de accijnzen op wijn en gedistilleerde dranken met respectievelijk 30 en 41 procent. Concreet wil dit zeggen dat een kwart van de verkoopprijs van een fles wijn bestaat uit accijnzen, btw en andere heffingen. Bij een fles gedistilleerde drank kan dat zelfs oplopen tot driekwart. Het verschil in kostprijs in vergelijking met onze buurlanden werd hierdoor zodanig groot dat één Belg op drie geregeld zijn alcoholische dranken over de grens gaat inslaan. Een derde daarvan geeft bovendien expliciet aan dat de accijnsverhoging daarvoor dé reden is. Sterker nog, een kwart van de Belgen die nu nog geen alcohol over de grens aanschaffen, geeft aan dat wél te zullen doen mocht de overheid beslissen om de accijnzen of andere lasten nog verder te laten stijgen. Dat betekent dat de helft van alle Belgen vanaf dan alcohol in het buitenland zou kopen. Mocht er een significante accijnsdaling komen, dan geeft 63% van de grensshoppers aan te stoppen met het kopen van alcohol in het buitenland.

Verkoopscijfers bevestigen

Volgens de FOD Financiën leidde deze trend in de periode 2014-2018 tot een daling in de verkoop van wijnen en spirits in België met respectievelijk 7,8% en 22%.  Dat bevestigt ook een recente studie van onderzoeksbureau GfK: Belgische gezinnen hebben in 2018 bijna de helft meer wijn en tot bijna driemaal zoveel sterkedrank in onze buurlanden gekocht dan in 2014.

Frankrijk (47%) en Luxemburg (51%) zijn de populairste bestemmingen, en het zijn niet alleen de Belgen die dicht bij de grens wonen die in het buitenland hun wijnen en sterkedranken kopen. Hoewel de provincies Luxemburg (75%) en Henegouwen (54%) de kroon spannen, gaat ook een kwart van alle inwoners van Antwerpen, Brussel en Vlaams-Brabant geregeld alcohol kopen in het buitenland.

Geen draagvlak

Op de vraag of belastingen een nuttig middel zijn in het beleid tegen alcoholmisbruik, antwoordde 71% van de respondenten negatief. Waar ze echter wel voor openstaan, is voor een efficiënter gezondheidsbeleid dat bovendien duidelijkheid biedt en goed informeert rond de risico’s van alcohol. Zo vindt maar liefst 88% van de Belgen een alcoholslot in auto’s een goed idee en is 43% van mening dat dat wettelijk verplicht moet zijn. Maar liefst 63% zou vrijwillig een alcoholslot in zijn wagen installeren als daar fiscale voordelen tegenover staan. Ook vindt 60% van de Belgen het een goed idee om de minimumleeftijd voor alle typen alcohol te verhogen naar 18 jaar om zo misverstanden te vermijden. Ook wat betreft drinken en rijden staat de Belg open voor strengere regels: 63% gaat akkoord met een nultolerantie voor drinken en rijden en 72% vindt het een goed idee om de verkoop van alcohol in tankstations te verbieden.

Geert Van Lerberghe, algemeen directeur van Vinum Et Spiritus: “Dit iVOX-onderzoek, gecombineerd met recente GfK gegevens, bewijst wat wij al drie jaar zeggen: de accijnsverhoging op wijnen en sterkedranken schiet haar doel op alle fronten voorbij. Er wordt weliswaar minder alcohol gekocht in België, maar er wordt daarom niet minder gedronken. Volgens het meest recente WHO-rapport is onze alcoholconsumptie zelfs gestegen, van 11,4 naar 12,1 liter pure alcohol! De oorzaak is duidelijk: de Belg koopt alcoholische dranken gewoon elders en spijst daarmee de buitenlandse schatkisten. Met als gevolg dat onze eigen schatkist, economie en werkgelegenheid worden geschaad.  Onze oproep richting de volgende regering is tweeledig: zoek een draagvlak voor een gezondheidsbeleid dat alcoholmisbruik daadwerkelijk aanpakt en draai de contraproductieve accijnsverhoging op wijnen en spirits terug, waardoor het voor Belgen weer interessant wordt om hun aankopen in eigen land te doen.”